Żywoty Szekspira: Człowieka ze Stratfordu życie po życiu
Konferencja Polskiego Towarzystwa Szekspirowskiego
23-24 kwietnia 2026
Rok 2025 przyniósł znaczące odkrycie, rzucające światło na dość słabo udokumentowane życie Szekspira: list zaadresowany do Dobrej Pani Szekspir (Good Mrs Shakespeare), mieszkającej przy Trinity Lane w Londynie w pierwszej dekadzie XVII wieku. List ten udowadnia, że Anne Shakespeare (a może Agnes Shakespeare?) mieszkała z mężem również w Londynie, a nie – jak dotąd uważano – wyłącznie w Stratfordzie. Co ciekawe, to odkrycie „potwierdza” poniekąd obrazy Anny w fikcyjnych biografiach Szekspira: współcześni twórcy nie bardzo chcą wierzyć w marginalizację tej osoby (i postaci), przydając jej – niejako wbrew zapisowi w testamencie Szekspira (otrzymała „tylko” drugie najlepsze łóżko) – dużo większą sprawczość i znaczenie. Odkrycie Matthew Steggle’a z Uniwersytetu w Bristolu, szeroko komentowane w mediach i świecie naukowym, pokazuje, jak bardzo spragnieni jesteśmy wiedzy o życiu „największego pisarza”, a także dowodzi, w jak dużym stopniu wiedza ta wymaga ciągłych poszukiwań i uzupełniania.
2025 to rok znamienny również pod innym względem – odbyła się w nim bowiem premiera nagrodzonego Złotymi Globami (2026) filmu Chloé Zhao Hamnet, będącego ekranizacją niemniej znanej powieści Maggie O’Farrell pod tym samym tytułem z 2020 r. Zarówno powieść, jak i film są kolejną w XXI wieku próbą nieco innego odczytania biografii Szekspira, w której kluczem jest postać zmarłego przedwcześnie syna dramaturga (por. film Branagha All Is True z 2018 r. a także komiks #19 „Sen Nocy Letniej” z The Sandman).
Konferencja jest poświęcona licznym naukowym i kulturowym przejawom Szekspirowskiego „życia po życiu”: żywotom Szekspira i jego dzieł. Zadajemy sobie pytanie, co składa się na fenomen, zjawiskowość i żywotność tego twórcy. Choć wiemy, że nie otrzymamy pełnej i ostatecznej odpowiedzi na to pytanie, nie jesteśmy zwolnieni od jego ciągłego stawiania.
Zapraszamy osoby naukowo i zawodowo zajmujące się. twórczością Stratfordczyka do nadsyłania propozycji wystąpień, które badają następujące aspekty biografii i twórczości Szekspira w tłumaczeniu i sztukach performatywnych, wizualnych, itd.:
Szekspira żywota rozmaite:
- historia biografii szekspirowskich
- Szekspirowskie „biopics”
- archiwalne luki, gorączka teorii, historie alternatywne
Szekspira życie po życiu:
- Szekspir a lęk przed wpływem (Bloomowskie „spotkania ducha z duchem”)
- Szekspir a derridiańska widmologia
- widmowe formy tworzenia: Szekspir i przekład jako refrakcja, ślad, trop, resztka
- wskrzeszanie Szekspira: nowe życia adaptacyjno-performatywne
Szekspir a duchy:
- duchowość wczesnonowożytna, duch epoki, duch czasu, duch kapitalizmu
- zjawy, zmory i upiory w twórczości Szekspira
Szekspir a nieprzewidywalność:
- „czarny łabędź” ze Stratfordu: nieprzewidywalność zdarzeń; przyszłość biografistyki
- niewspółczesna współczesność, diagnozy przyszłości
Dziedzictwo nieobecności:
- tropienie śladów biograficznych w literaturze
- terapia Szekspira/ terapia Szekspirem: psychoanalityczne uwikłania
Podstawowe informacje
Konferencja jest współorganizowana z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim.
Miejsce konferencji:
Gdański Teatr Szekspirowski, ul. W. Bogusławskiego 1 + Zoom (link podany na stronie wydarzenia w przeddzień konferencji)
Językiem rozmowy będzie język polski oraz ew. język angielski, konferencja zaś będzie miała charakter hybrydowy (na żywo i na platformie Zoom).
Termin nadsyłania zgłoszeń:
15 marca 2026
Informacje o zakwalifikowaniu:
20 marca 2026
Opłata konferencyjna: 100 zł
Na zgłoszenia w postaci abstraktów czekamy do 15 marca 2026 pod adresem: kontakt@towarzystwoszekspirowskie.org.pl
W tytule maila prosimy o wpisanie treści „zgłoszenie wystąpienia na konferencję”.
W wiadomości i załącznikach należy zawrzeć:
- planowany tytuł wystąpienia,
- imię i nazwisko, ew. afiliację,
- w załączniku: abstrakt o objętości do 1500 znaków oraz krótki biogram o objętości do 1500 znaków (plik w edytorze tekstu).
Komitet organizacyjny:
Magdalena Cieślak
Jacek Fabiszak
Anna Kowalcze-Pawlik
Anna Ratkiewicz
Anna Wołosz-Sosnowska
Program Konferencji
Dzień 1 – 23.04.2026 (czwartek)
11.00 – Otwarcie konferencji: dr Anna Kowalcze-Pawlik, Prezeska PTS
11.10-12.10 – Rozmowa z tłumaczem Szekspira – Piotrem Kamińskim i redaktorką serii krytycznych tłumaczeń Szekspira, prof. dr hab. Anną Ceterą-Włodarczyk (UW)
Rzemiosło czy/i sztuka? O przekładzie w edycji krytycznej dramatów Williama Shakespeare’a
moderator/chair: Anna Kowalcze-Pawlik
12.10-12.20 – przerwa kawowa
Sesja 1
12.20-14.35 – Sesja 1 – Książkowe żywoty Szekspira; moderator/chair: Jacek Fabiszak
12:20-12:35 – Julia Bednarczyk (UAM): Mangowe manifestacje barda z Avon. Postać Szekspira w Jak wam się podoba (1997) Matsuri Akino oraz Siedmiu Szekspirów (2009) Harolda Sakuishi
12:35-12:50 – Katarzyna Burzyńska (UAM): Queerowanie teatru Szekspirowskiego w powieści Boy Nicole Galland
12:50-13.05 – Tomasz Kowalski (UAM): „No to idź już, skoro musisz […]. Wróć, kiedy zdołasz”. Życie rodzinne Szekspira we współczesnych powieściach biograficznych
13:05-13.30 – Anna Kowalcze-Pawlik (UŁ): Hamnet jako seria przekładowa
13:30-13:40 – przerwa kawowa
13:40-13.55 – Klaudia Łączyńska (UW): Dzieła Williama Szekspira, w pogoni za rozumem
13:55-14.10 – Michał Pruszak (UG): Autor! Autor! Obecność Szekspira w literackich adaptacjach jego dramatów dla młodego czytelnika
14:10-14.25 – Anna Wołosz-Sosnowska (UŁ): Wizualne biografie. Szekspir w komiksie i narracji graficznej
14:25-14:55 – dyskusja i przerwa kawowa
14.55-16.20 – Sesja 2 – Żywoty bohaterów i aktorów Szekspira; moderator/chair: Anna Wołosz-Sosnowska
14:55-15:10 – Bartłomiej M. Gąsiorek (UW): Vitae Personae: Szekspir a żywotny model aktora totalnego
15:10-15:25 – Hanna Gęba (UW): Szekspirowska Złośnica dwa wieki później – rozważania o XIX-wiecznym scrapbooku Henry’ego Forresta
15:25-15:40 – Anna Pietraszewska (UŁ): Archetyp Szekspirowskiego złoczyńcy na przykładzie Jago
15:40-15:55 – Jadwiga Śmielecka (UAM): Rodzinna korporacja jako reinkarnacja królestwa Leara we współczesnych adaptacjach
15:55-16:30 – dyskusja i podsumowanie pierwszego dnia konferencji
Dzień 2 – 24.04.2026 (piątek)
11.00-12.00 – Wykład plenarny: prof. dr hab. Anna Cetera-Włodarczyk (UW) –
Punkt przecięcia: o dziełach wspólnych Williama Shakespeare’a i Johna Fletchera
moderator/chair: Jacek Fabiszak
12.00-12.15 – przerwa kawowa
12.15- 13.00 – Sesja 3 – Żywoty Szekspira a sprawa polska; moderator/chair: Tomasz Kowalski
12:15-12:30 – Ludmiła Mnich (Uniwersytet w Siedlcach): Sonety Szekspira w tłumaczeniu Piotra Kondrata
12:30-12:45 – Violetta Wróblewska (UMK): Jak Szekspir oswajał ludowe demony (na wybranych przykładach)
12:45-13:05 – dyskusja i przerwa kawowa
Session 4 in English
13:05-14:05 – Shakespeare’s (after)lives in English; chair: Katarzyna Burzyńska
13:05-13:20 – Jacek Fabiszak (UAM): The Shakespeares: The child, the parent and biography on screen
13:20-13:35 – Metin Mert Özeke (UW): Hamnet: A metafictional farewell
13:35-13:50 – Ronan Paterson (Teeside University, UK): Shakesbollocks
13:50-14:05 – Aleksandra Skoczylas (UW): In search of genius: The sources of Shakespeare’s creativity in contemporary biopics
14:05-14.30 – dyskusja i zakończenie konferencji: dr Anna Kowalcze-Pawlik